HALK SAĞLIĞI HAŞERE MÜCADELESİNDE KULLANILAN BÖCEK İLAÇLARI
Bir zararlı savaşı programında kullanılacak ilaç seçiminde asla vazgeçilmeyen üçlü;
- ETKİNLİK
- GÜVENLİK
- MALİYET üçlüsüdür.
Hedef zararlılar üzerinde yüksek etkinliğe, hedef dışı canlılar ve insanlar için azami güvenliğe ve birim alan başına uygulamada en düşük maliyete sahip pestisit bulmak pek de kolay değildir. Ancak, ciddi bir program ile yola çıkmış ve ne yapmak istediğini bilen bir ekip bu güçlüğünde altından kalkmasını bilecektir.
Şimdi bu üç faktörü sırayla değerlendirelim.
1- ETKİNLİK
İlaçların etkinlikleri, hedef zararlıların % kaçını, hektar başına ne kadar aktif madde uygulamasıyla ne kadar zamanda öldürdükleri ve knock-down (hızlı düşürücü) etki gösterdikleri gibi kriterlere dayanılarak belirlenir. En güçlü ilaçlar hedef zararlıların % 100'ünü en kısa zamanda ve en az aktif madde kullanarak öldüren ilaçlardır. Etkinliğin arttırılması için bazı formülasyonlarda "Synergist" (Etki artırıcı) adını verdiğimiz güçlendiricilerde kullanılmaktadır. Şu halde açık alanda ergin sivrisinek ve karasinek mücadelesinde kullanılacak ilaçlarda aranacak şartlar;
a- Öldürücü etki (Killing effect) içeren aktif madde olmalı
b- Hızlı düşürücü etki (Knock-down) içeren aktif madde olmalı
c- Etki arttırıcı (Synergist) içeren aktif madde olmalıdır.
Eğer alınacak ilaçta bu üç aktif madde bulunmaz sadece öldürücü aktif madde bulunursa başarı şansı oldukça düşük olacaktır.
2- GÜVENLİK
İlaçların güvenlikleri test hayvanlarında yapılan deneyler ve diğer invitro çalışmalarında tespit edilen akut oral LD 50'leri ifade edebilir.
Bir ilaçtaki aktif maddenin memeliler için toksisitesi ile hedef ajandaki toksisitesinin oranı ne kadar büyük bir rakam ile ifade ediliyor ise insanlar için riski o kadar düşüktür. Bu oranı ifade eden rakam küçüldükçe insanlar için yarattığı risk büyümeye başlar.
DİŞİ FARELER İÇİN LD50 (mg/kg)
SINIF
Oral (Ağız yolu)
Dermal (Deri yolu)
Katı
Sıvı
Katı
Sıvı
1a
Aşırı tehlikeli
<5
<20
<10
<40
1b
Çok tehlikeli
5-50
20-200
10-100
0-100
2
Orta tehlikeli
50-500
200-2000
100-1000
400-4000
3
Az tehlikeli
500-2000
2000-3000
>1000
>4000
Normal kullanımda tehlikesiz
>2000
>3000
Belediyenize önerdiğimiz tüm ilaçlar Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) Toksikoloji sınıflamasında "Normal Kullanımda Tehlikesiz" grubuna girmektedir.
3- MALİYET
İlaçların maliyetlerini, litrelerinin veya kilogramlarının fiyatı ile belirlemek düşünülebilecek en büyük hatadır. İlaçların maliyetleri etkili dozlarının birim alan veya hacime düşen miktarlarının parasal karşılığı ile belirlenir.
Kısaca Hektar maliyetini formülüze edersek;
Uygulama dozu (g/ha) x litre fiyatı (TL/lt.)
Litre fiyatı (TL/lt.)
Hektar maliyeti=
--------------------------------------------
veya ----------------------------
Formülasyondaki aktif madde miktarı (g/lt)
1 lt. ilacın ilaçladığı alan (ha)
Tüm bu bilgiler Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) yayınlarından alınmıştır.
SİVRİSİNEK
LARVALARINA
KARŞI
UYGULANACAK
OLASI
MÜCADELE
PROGRAMI
LARVA İLAÇLAMA DÖNEMLERİ
OCAK-MART DÖNEMİ
MART-TEMMUZ DÖNEMİ
AĞUSTOS-ARALIK DÖNEMİ
PERİYOT: 20 GÜN
PERİYOT : 14-10 GÜN
PERİYOT : 15-20 GÜN
1. İlaçlama : 1 Ocak
1. İlaçlama : 17 Mart
1. İlaçlama : 13 Ağustos
2. İlaçlama : 21 Ocak
2. İlaçlama : 31 Mart
2. İlaçlama : 28 Ağustos
3. İlaçlama : 11 Şubat
3. İlaçlama : 10 Nisan
3. İlaçlama : 12 Eylül
4. İlaçlama : 3 Mart
4. İlaçlama : 20 Nisan
4. İlaçlama : 27 Eylül
5. İlaçlama : 30 Nisan
5. İlaçlama : 12 Ekim
6. İlaçlama : 10 Mayıs
6. İlaçlama : 27 Ekim
7. İlaçlama : 20 mayıs
7. İlaçlama : 11 Kasım
8. İlaçlama : 30 Mayıs
8. İlaçlama : 1 Aralık
9. İlaçlama : 9 Haziran
9. İlaçlama : 21 Aralık
10. İlaçlama : 19 Haziran
11. İlaçlama : 29 Haziran
12. İlaçlama : 9 Temmuz
13. İlaçlama : 19 Temmuz
14. İlaçlama : 29 Temmuz
NOT: Bu program bölgenin klimatik ve ekolojik özelliklerine göre değiştirilebilecek niteliktedir. Larva mücadelesinde TEMEPHOS aktif maddeli larvasitler kullanılmalıdır. İlaçlama, sivrisineklerin tüm üreme alanlarını kapsamaktadır.
SİVRİSİNEK VE KARASİNEK ERGİNLERİNE KARŞI OLASI MÜCADELE PROGRAMI
TCMB
HALK SAĞLIĞI HAŞERE MÜCADELESİNDE KULLANILAN BÖCEK İLAÇLARI
